Ustna matura z języka polskiego – ćwiczenia

Centralna Komisja Egzaminacyjne opublikowała listę pytań jawnych na ustną maturę z języka polskiego (Tania Książka) od 2023 roku. Spośród kilkuset zagadnień każdy uczeń wylosuje jedno i będzie musiał stworzyć na nie odpowiedź siedząc przed komisją egzaminacyjną. Oto przykładowe pytanie i krótka możliwa odpowiedź na nie. Temat: Konflikt pokoleń. Omów zagadnienie na podstawie Chłopów (tomu I – Jesień) Władysława Stanisława Reymonta. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Konflikt pokoleń w ”Chłopach” Reymonta.

W. S. Reymont w swojej tetralogii pt. ”Chłopi” ukazał obraz życia mieszkańców wsi Lipce. Jednym z wiodących wątków tej chłopskiej epopei jest konflikt miedzy ojcem-Maciejem Boryną, a jego synem-Antkiem. Początkowo mężczyźni spierają się o majątek i ziemię. Antek jako dorosły mężczyzna, głowa rodziny chce samodzielnie prowadzić gospodarstwo, które należy mu się jako spadek po rodzicach. Jednak jego ojciec, bardzo krzepki i energiczny, ani myśli o przekazaniu ziemi synowi. Wiąże się to z tym, że po spisaniu takiego aktu, stary Boryna zostałby wyrzucony z własnego domu i skazany na los żebraka. Drugą przyczyną tego konfliktu pokoleń jest żona Macieja, młoda Jagna Paczesiówna, która ma płomienny romans ze swoim pasierbem. Ukryte żale i zazdrość między ojcem a synem doprowadzają do bójki miedzy nimi. Skutkiem tego było wygnanie Antka i jego rodziny z domu przez Macieja. Stary gospodarz podpalił nawet stóg słomy, w którym jego żona i syn oddawali się miłosnym igraszkom. Do śmierci Macieja Boryny mężczyźni się nie pogodzili, nie wybaczyli sobie występków przeciwko sobie.

Kontekst – ”Tango” Sławomira Mrożka.

Konflikt pokoleń został też przedstawiony w dramacie absurdu XX-wiecznego pisarza S. Mrożka pt. ”Tango”. Główny bohater, Artur, jest skonfliktowany nie tylko z rodzicami, ale też z dziadkami. Młody chłopak ma pretensje do przedstawicieli starszych pokoleń o to, że świat, w którym życie jest pozbawiony zasad, panuje w nim anarchia i nieład, wszystkie role społeczne zostały podważone. Artur buntuje się, bo nie ma przeciwko czemu się buntować, wszystko jest dozwolone. Jego babcia Eugenia gra nałogowo w karty, perfidnie przeklina, ubiera się w suknie wieczorową i trampki, nie chce myśleć o śmierci. Matka Artura, Eleonora, romansuje na oczach męża ze służącym Edkiem, nie dba o dom, a synowi pozwala na wszystko. Artur chce wziąć tradycyjny ślub z kuzynką Alą, by przywrócić rodzinie odpowiednie proporcje. Gdy to się nie udaje, chce przejąć nad nią władzę i staje się dyktatorem. Mrożek w tym utworze pokazuje, że sytuacje konfliktowe najlepiej łagodzić poprzez kompromisy, bo jego zaostrzanie może zakończyć się dramatycznie.